Op basis van het onderzoek dat ik in 2024 voor de Commissie Bestuur en Veiligheid van de VNG verzorgde riep de VNG vorig jaar op tot een brede discussie over herijking van het veiligheidsbestel. Die discussie kwam eerst ‘achter de schermen’ op gang, waarbij ook korpschef Janny Knol het belang direct omarmde. Mooi dat zij nu ook Rinus Otte aan haar zijde heeft gevonden. En dat zij daarover nu – in een gezamenlijk interview in de Volkskrant – ook samen naar buiten treden.

Voor alle duidelijkheid: ondanks de kop in de Volkskrant gaat het nu eigenlijk niet zozeer over geld. En niet alleen over ICT. Het gaat eerst en vooral over het loskomen uit de denk- en werkmodellen waarin het veiligheidsbestel nu vastloopt. En om het opnieuw Lees verder →

Vrijdagavond zat ik op Radio 1 in gesprek over de jaarwisseling. Met JA21-Tweede Kamerlid Ingrid Coenradie, tot voor kort staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Haar oplossing: zet het leger in.

Ik ben kennelijk te veel een kind van de rechtsstaat — en was door de redactie vooraf heel anders gebriefd — dus die zag ik even niet aankomen. En ik ben achteraf bezien veel te redelijk gebleven. Want eigenlijk had ik moeten ontploffen. Mede namens al die dienders die tijdens de afgelopen jaarwisseling vuurwerk hebben staan koppen. Ik zal uitleggen waarom.

Dat zowel Coenradies oude partij (de PVV) als haar huidige partij tegenstander waren van het door de politie zo vurig gewenste vuurwerkverbod, is nog het minste. Veel belangrijker Lees verder →

Dit jaar vier ik mijn 40-jarig professionele jaarwisselingsjubileum. Of eigenlijk zelfs 45-jarig jubileum: in 1980 deed ik als jong inspecteurtje van de politie in Den Haag mijn eerste jaarwisselingsdienst. Ik wist niet wat ik meemaakte… Maar vanaf 1985 werd het echt serieus, toen ik – met een klein team – een nieuwe, volstrekt contra-intuïtieve aanpak op de Haagse jaarwisselingsproblematiek losliet. In nauwe samenwerking met de buurten die meestal het zwaarst getroffen werden. En die het bijna burgeroorlogachtige verloop van de Haagse oud-en-nieuwviering binnen drie jaar achter de rug zou brengen. Andere Tijden gaf daar ooit nog een mooie terugblik op.

We omgaven de aanpak met stevig evaluatieonderzoek en vertaalden de opgedane inzichten in een door het ministerie van Binnenlandse Zaken uitgegeven – en inmiddels allang vergeten – handreiking voor het voorkomen van jaarwisselingsongeregeldheden. De jaren daarna ondersteunden of evalueerden we de aanpak die daaruit voortkwam in Lees verder →

Hij verscheen al eerder dit jaar, maar in de huidige onrust breng ik ‘m graag nog eens onder de aandacht: de Edelman Trust Barometer 2025. Deze survey laat zien hoe het wereldwijd met het vertrouwen onder de bevolking (en de gevolgen daarvan) is gesteld. En doet de Nederlandse situatie beter begrijpen door ook de internationale context te schetsen.

De Barometer van 2025 rept van een Crisis of Grievance, door een brede aanwezigheid van ongenoegen en wrok. Institutional failures push us to the brink, zo voegt de Barometer daaraan toe. Wat het vertrouwen in bedrijfsleven, overheid, media en NGO’s onder druk zet. Gemiddeld genomen scoort Nederland daarop overigens nog relatief hoog in vergelijking met andere (ook westerse) landen. Maar het tegenovergestelde is in ons land zichtbaar waar het gaat Lees verder →

Daar kon je natuurlijk op wachten…na het verschijnen van het rapport Bloemen op de Begraafplaats vormde ik  – als woordvoerder van het onderzoeksteam – natuurlijk ook het mikpunt van de complotdenkers. Nu ben ik niet naïef, dus ik had wel de nodige  voorzorgsmaatregelen genomen. Maatregelen die vanzelfsprekend nog geruime tijd van kracht blijven.

Vervelend wellicht, maar ook hiervoor geldt de Cruyffiaanse wijsheid elk nadeel hep z’n voordeel. In het onderzoek sprak ik immers veel mensen die het mikpunt van de complotdenkers zijn geweest. En in mijn (andere) werk spreek ik regelmatig bestuurders of professionals die het maken hebben met doxing, intimidatie of bedreiging. Wat dat wel en niet met je doet kon ik me al aardig voorstellen. Maar het is extra leerzaam ook nog eens zélf te ervaren wat dat met je doet. Participerend onderzoek heeft daarmee weer een nieuwe dimensie gekregen….

Zojuist verscheen ons boek Bloemen op de Begraafplaats. De aanpak van een complottheorie in Bodegraven. En wat we daarvan kunnen leren. Het resultaat van een onderzoek van ruim twee jaar, waarin we reconstrueren hoe bestuur, politie en justitie zijn omgegaan met de complottheorie die vanaf 2020 rond Bodegraven de kop opstak. En die niet alleen gepaard ging met verstoringen van de openbare orde, maar vooral ook met bedreiging en intimidatie van mensen in het hele land die zich volgens de aanjagers van het verhaal schuldig zouden hebben gemaakt aan satanisch-pedofiele rituelen. Of die geprobeerd zouden hebben het bekend worden van die vermeende misstanden tegen te gaan.

Onbekendheid, onderschatting en ongereguleerdheid trokken een zware wissel op het vermogen van de instanties om het gedrag van de aanjagers en volgers van het Lees verder →

Op verzoek van de Commissie Bestuur en Veiligheid van de VNG onderzocht ik het afgelopen jaar de positie van het lokaal bestuur in veiligheidsbestel en veiligheidsbeleid. Daaruit komt zonneklaar naar voren dat het niet alleen de (lokale) politie, maar álle partijen in het bestel steeds meer over de schoenen loopt. En dat het lokaal bestuur bij de zorg voor openbare orde en veiligheid daardoor steeds vaker alleen staat.

De factoren die dit in de hand werken zijn divers. Variërend van een veel diverser geworden veiligheidsproblematiek, weeffouten in systeem of sturing, tot personeelstekorten en de politisering van het veiligheidsdebat. Met ‘pleisters plakken’ – zoals een miljoentje extra hier of daar – gaan we dat niet doorbreken. We zullen fundamentele keuzen moeten maken.

Daarom ben ik enorm blij dat de VNG nu oproept tot een breed debat over de herijking van het veiligheidsbestel. Niet alleen in het belang van het lokaal bestuur. Maar in het belang van samenleving en rechtsstaat als geheel. En van al diegenen die zich daarvoor dag-dagelijks het snot voor de ogen werken.

Klik hier voor het volledige rapport.

En klik hier voor de voortreffelijke oproep van de VNG.

De huidige maatschappelijke onrust doet een groot beroep op onze politie. Daarover spraken politiechef Jose Rooijers en ik in deze podcast van de Politieacademie. Onder leiding van Nina van den Dungen werd dat een mooi en open gesprek. Over de groeiende voedingsbodem voor maatschappelijke onrust en de uitdagingen die dat voor de politie met zich meebrengt. Over de belasting van politiemensen en de uitholling van de lokale politiezorg. Of over de manier waarop het politieke debat in het afgelopen jaar nog eens olie op het vuur wierp en het lokale gezag ondermijnde. Ik weet niet of 2025 in dat opzicht een rustiger jaar wordt. Maar ik wens het u allen wel van harte toe!

Het vakblad Justitiële Verkenningen (JV) bestaat 50 jaar. Om dat luister bij te zetten werd het jubileumnummer Onrust is van alle tijden uitgebracht. Een keur van auteurs werd daarvoor gevraagd een korte blik in de toekomst te werpen. Wat komt er op het gebied van maatschappelijke onrust nog op ons af? In 1.000 woorden kan je natuurlijk niet zoveel, maar toch leverde het een mooi palet aan bijdragen op.

Ik leverde – vrij naar Jan Rotmans – de bijdrage Omarm de chaos aan, waarin ik de maatschappelijke onrust schets als symptoom van een overgangsperiode. Een overgangsperiode waarin de Retropianen ons weer naar vroeger willen terugvoeren. En waarin het progressieve deel der natie zich opeens in eendezelfde (niet gehoorde) positie terug zal vinden als de ‘afgehaakten’ van weleer. Wat weer nieuwe vormen van maatschappelijke onrust zal opleveren. Maar net zo goed nieuwe kansen. De periode waarin Justitiële Verkenningen het licht zag was immers goed Lees verder →

Elke maand spreek ik wel een paar keer op sessies voor en met bestuurders, veiligheidsprofessionals of vertegenwoordigers van andere organisaties. Eerlijk gezegd vind ik dat één van de dankbaarste onderdelen van mijn werk: proberen inspiratie te bieden aan de mensen die zich dag-in-dag-uit bezighouden met het werken aan veiligheid, leefbaarheid en rechtsstaat. En met hen constructief sparren over de belangrijkste uitdagingen en de manieer waarop daaraan het hoofd geboden kan worden. Het maakt mijzelf ook altijd weer veel wijzer.

Niet altijd wordt van zo’n bijeenkomst zo’n mooie aftermovie gemaakt als bij dit Jaarcongres 2024 van De Vernieuwde Stad. Dus het leek me leuk die eens hier te delen. Met bijdragen van onder meer Marianne van den Anker, Hugo Hillenaar en Liesbeth Spies.

Klik hier voor de aftermovie.