18
feb

Iets meer ontspanning helpt óók tegen de pandemie

De sneeuwpret van de afgelopen week gaf ons waar we al zolang naar snakten. Afleiding, energie, plezier. Even een breuk met de fixatie op corona. Daarmee deed de natuur waar het kabinet al zo lang aan voorbijgaat: zorgen dat we de coronacrisis vol kunnen houden.Het kabinet hanteert drie wegen om uit de crisis te komen: maatregelen, testen en vaccineren. Maar bij een chronische crisis als deze raken we vermoeid. Loopt ons vermogen terug om met alle onzekerheid, stress en frustratie om te gaan. De avondklokrellen lieten zien waar dat toe kan leiden. Er is dus meer nodig om goed door deze crisis te komen: het voeden van onze veerkracht.

Sluipend 

Drie aspecten zijn daarbij van belang. Allereerst is voor veel groepen de corona-pandemie niet (meer) de grootste bedreiging, maar de manier waarop die op andere terreinen doorwerkt. Corona bedreigt niet alleen onze individuele gezondheid, maar ook die van de Lees verder

11
feb

Moeten we de verkiezingen niet drie maanden uitstellen?

Het verbaast mij dat er nauwelijks discussie is over de vraag of we de verkiezingen nú moeten laten doorgaan. Ik voorzie een ongelijk speelveld, waarin met name meer kwetsbare en minder zelfredzame mensen buiten de boot dreigen te vallen. Het kabinet vraagt het OMT over vanalles te adviseren, behalve over de verkiezingen. Dat zóu de schijn kunnen wekken van een meten met twee maten, wat je in het huidige polariserende landschap moet zien te voorkomen. Dit Is De Dag organiseerde daarover dit debat op Radio 1 tussen OMT-lid Marc Bonten, hoogleraar constitutioneel recht Leonard Besselink en mijzelf. Mij lijkt het om meerdere redenen verstandig de verkiezingen zo’n 3 maanden te verplaatsen. En het OMT moest het kabinet ook maar eens óngevraagd gaan adviseren.

 

 

27
jan

De avondklokrellen een blessing in disguise?

Je kunt de avondklokrellen ook zien als een ‘blessing in disguise’, zei ik gisteravond in Nieuwsuur. De coronacrisis is immers niet alleen een gezondheidscrisis, maar minstens zozeer een psychologische crisis. Die van angst, onzekerheid, stress en frustratie. In dié crisis is een aanpak die gestoeld is op epidemiologische en bestuurlijk-juridische principes gedoemd tekort te schieten: je zult óók rekening moeten moeten houden met sociaal-psychologische mechanismen en processen. En nog specifieker: met veiligheids-psychologische principes. Hoewel ik daar in die zes minuten Nieuwsuur maar een héél klein stukje over kon vertellen raakte ik kennelijk een gevoelige snaar: vandaag word ik via mail, telefoon en social media overstroomd met ondersteunende reacties. Dank daarvoor. Natuurlijk wisten de reaguurders me ook te vinden: een enkeling leek het beter als ik met een BOPZ-machtiging in een gesloten inrichting verdween. Een soort lockdown voor gevorderden dus. Ik zou het bíjna aantrekkelijk vinden…:-)

9
sep

Over een dissertatie, COVID en een hete herfst

Het afgelopen halfjaar zou ik mijn dissertatie afmaken. Over veiligheidsbeleving in de 21ste eeuw. Over hoe deze langzaam verschoof van de klassieke angst voor criminaliteit naar de angst en onzekerheid rond tal van nieuwe dreigingen. Zoals terrorisme, cyber crime of ‘crimmigratie’. In mijn dissertatie laat ik zien langs welke mechanismen een beleving van sociale (on)veiligheid ontstaat, maar vooral ook welke doorwerking deze heeft in de samenleving en wat daarmee het belang is daar wat aan te doen. Ik ga er natuurlijk ook op in wát je dan kunt doen.

Ik had me dit voorjaar net opgesloten om de laatste hoofdstukken te schrijven toen de corona-pandemie toesloeg. Helaas bracht die pandemie een pandemie van angst en onzekerheid in haar kielzog mee. Ik vermoedde al gauw dat het hier om eenzelfde type angsten en onzekerheden gaat als waar ik al zolang mee bezig ben. Met vergelijkbare Lees verder

26
mei

Corona: kans of crisis voor het veiligheidsbestel?

Werkers uit politie en gezondheidszorg bewegen zich beide in de frontlijn van de pandemie. Elk in een andere rol, maar toch. Op beide groepen werkers hebben we in het verleden fors bezuinigd, nu moeten zij voor ons de kooltjes uit het vuur halen. We spreken luid onze waardering voor hen uit, opinieleiders kondigen alvast een herwaardering van de werkers uit de publieke sector aan. Een herwaardering die dan vast ook te merken zal zijn in klinkende munt, zo valt tussen de regels door te horen. Ik houd eerlijk gezegd m’n hart vast. Maken we dat immers ook waar in de ongekende recessie die nu op ons af komt? Put your money where your mouth is, zeggen de Britten dan fijntjes. Maar kúnnen en willen we dat ook als de COVID-crisis onder controle is, maar de economische crisis goed op stoom komt?Ik durf er niet op te vertrouwen. Ik zie dat wel als een tikkende tijdbom. Hoe zou ik als zorgmedewerker of als politiemens reageren als ik dan alsnog weer met een kluitje in het riet wordt gestuurd? Als je je al vóór de coronacrisis gemangeld en uitgeperst voelde door personele tekorten, beklemmende bureaucratie of krappe beloning. En je toch weer loyaal op je tenen bent gaan staan om ook deze crisis weer het hoofd te bieden.

Er is nóg een overeenkomst tussen zorg en politie. In de gezondheidszorg heeft de aandacht voor COVID-19 de reguliere zorg een tijdlang verdrongen. De behandeling van ándere kwalen kwam op een fors lager pitje te staan. De capaciteit was er niet voor, Lees verder

1
apr

Mindmaps maatschappelijke effecten van de angst voor corona, versie 4.0

De corona-pandemie gaat vergezeld van een tweede pandemie: die van angst en onzekerheid. Die vervult een sleutelrol in zowel de aanpak van de volksgezondheidscrisis áls in de financieel-economische crisis. Vanaf het begin van de crisis vertaal ik de wetenschappelijke inzichten over de doorwerking van die angst en onzekerheid in compacte mindmaps met korte toelichtingen. Inmiddels is versie 4.0 beschikbaar, die u hier kunt downloaden: Mindmaps maatschappelijke doorwerking angst voor corona 4.0

Ik sta vanzelfsprekend open voor toelichting of feedback.

23
mrt

COVID-19 en de gedragsadviezen: de hoogste tijd om minder naïef te zijn

De huidige preventiecampagne rond COVID-19 wil ons tot meer hygiëne en meer ‘sociale afstand’ brengen om zo het besmettingsrisico te verkleinen. Het is een breedspectrum-campagne langs de weg van het fear appeal, waarin de ernst van het risico ons tot verstandig gedrag moet bewegen. Dat is een mooie gedachte, maar – zoals ik al eerder schreef – niet genoeg. We kunnen ons na afgelopen weekend wellicht beklagen dat ‘veel mensen zo dom zijn om zich niet verstandig te gedragen’, maar het lijkt me gepaster om onszelf af te vragen ‘hoe konden we zo naïef zijn om te denken dat dit voldoende zou werken’? Zeker omdat er de dagen ervoor al genoeg signalen van het tegendeel te zien waren?

We weten dat een fear appeal in een situatie als deze bij een groot deel van de bevolking effect kan hebben. Uit de wetenschap weten we echter ook, dat het effect groter is naarmate de handelingsadviezen specifieker zijn. En daar valt in de huidige campagne nog veel op te winnen. Een tweede is dat zo’n appeal alleen werkt bij mensen die ook fear voelen. Dus is het niet gek dat de campagne bij jongeren minder zoden aan de dijk zet: zij hebben immers steeds te horen gekregen dat zij niet – of hooguit een beetje – ziek worden. Hun medewerking moet dus niet komen uit persoonlijke angst, maar uit altruïsme. En daarvan weten we ook dat dat bij sommigen wel, maar bij anderen weer minder werkt. Lees verder

22
mrt

Mindmap maatschappelijke effecten van de angst voor COVID-19 – versie 1.1.

Vrijdag publiceerde ik al een eerste overzicht van de mogelijke doorwerking van de tweede Corona-epidemie: die van angst en onzekerheid. Hierbij versie 1.1., waarin met name wat toevoegingen zijn aangebracht op gebied 1 (mate van preventie en beveiliging door het publiek), gebied 6 (criminaliteit en onveiligheid) en gebied 7 (houding t.a.v. bestuur en beleid).

Ik heb met name meer aandacht geschonken aan de mogelijkheid van het optreden van maatschappelijke onrust in de vorm van zogenaamde moral panics en forward panics. Ik ga er niet vanuit dat die zich snel voor zullen voordoen, maar voor het scenariodenken is het wél nodig er rekening mee te houden. Ik heb ook aangegeven wat – op basis van de Lees verder

20
mrt

Eerste mindmap maatschappelijke effecten van de angst voor COVID-19

Zoals gisteren toegezegd hierbij een overzicht van de mogelijke maatschappelijke doorwerkingen van ‘de tweede epidemie’ van COVID-19: die van de angst en onzekerheid. Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar effecten van veiligheidspercepties bij uiteenlopende crises en bedreigingen en op mijn – nog niet gepubliceerde – promotieonderzoek. Nog snel aangevuld met bevindingen van de SARS-epidemie uit 2002-2003.

In de beschikbare tijd heb ik nog geen literatuurverwijzingen kunnen aanbrengen, die volgen in de verdiepingen die ik de komende tijd zal maken. Zaken die n.m.m. vooral relevant zijn voor het beleid heb ik gemarkeerd met een rood uitroepteken. Er zijn onder meer grote opgaven op het gebied van onze geestelijke gezondheid en sociale samenhang. En let op: uit dit soort crises weten we dat de maatschappelijke reacties door een aantal fasen gaan, de reacties en gedragingen die je nu in deze eerste ‘shock-fase’ ziet zijn niet representatief voor het vervolg.

Excuus voor de kleine lettertjes, daarom in ppt-format zodat het op computer of laptop beter leesbaar is. Tot nadere toelichting ben ik altijd bereid, feedback waarmee dit overzicht completer of beter wordt stel ik op prijs. We moeten hier immers samen doorheen!

Eysink Smeets – Mindmap doorwerking angst voor COVID-19

18
mrt

De epidemie binnen de epidemie: die van angst en onzekerheid.

De corona-epidemie is een ongekende crisis van onze volksgezondheid. Maar in deze epidemie ligt nog een andere epidemie besloten: die van angst en onzekerheid. Zoals de Ierse premier gisteren terecht opmerkte heeft déze epidemie nu al een veel grotere doorwerking op onze samenleving dan die van het virus zelf. We gaan door de angst en onzekerheid immers anders denken, voelen en ons anders gedragen. Dat is goed als dat de doorgifte van het virus vermindert. Maar uit onderzoek van andere crises weten we dat het ook substantiële effecten heeft die we niét willen. Dat zo’n crisis niet alleen onze fysieke gezondheid, maar ook onze mentale gezondheid hard raakt. Zelfs zodanig, dat we bijvoorbeeld zowel bij de SARS-crisis van 2002/2003 als bij de financiële crisis na 2008 het aantal suïcides substantieel zagen stijgen. Dergelijke effecten moeten we natuurlijk zien te voorkomen.

Op basis van mijn onderzoek naar de doorwerking van angst en onzekerheid rond criminaliteit, terrorisme, migrantencrisis en financiële crisis heb ik die knock-on effecten in de samenleving wel samengevat als De zeven plagen van onveiligheidsbeleving. We zien namelijk systematisch effecten op (1) Welzijn, (2) Mobiliteit en gebruik van voorzieningen, Lees verder